Bir dönem evlerin başlıca temizlik aracı olan ot süpürgeler, teknolojik ürünlerle rekabet etmekte zorlanıyor. Türkiye’nin önemli süpürge üretim merkezlerinden biri olan Sakarya’da, babadan oğula aktarılan yöntemlerle üretim yapan ustaların sayısı giderek azalıyor. Çırak yetişmemesi ve talebin düşmesi nedeniyle ustalar kendilerini mesleğin “son temsilcileri” olarak görüyor.

Süpürge otu; hasat edilmesinden temizlenmesine, kükürtle kurutulmasından boylanmasına, tek tek ayrılıp taslak haline getirilmesine kadar birçok zahmetli aşamadan geçiyor. Sapının hazırlanması ve dikiş işlemlerinin ardından ortaya çıkan süpürgeler, usta ellerden çıktıktan sonra Türkiye’nin farklı şehirlerine gönderiliyor.

“Eskiden her evde vardı”

46 yıldır süpürge ustalığı yapan Selahattin Burucuoğlu, ot süpürgelerin geçmişte günlük hayatın ayrılmaz bir parçası olduğunu belirterek, “Eskiden insanlar evinde mutlaka bulundururdu. Bahçe ve balkon temizliğinde hâlâ kullananlar var. Halılar dövülür, arkasından bu süpürgelerle süpürülürdü. Şimdi ise robotlar ve elektrikli süpürgeler var, halılar da yıkamacılara gidiyor” dedi.

“Bu meslek can çekişiyor”

Usta Şaban Boşluk ise mesleğin geldiği noktayı şu sözlerle anlattı: “Eskiden fayans yoktu, bu süpürgelerle her iş görülürdü. Şimdi kullanım alanı daraldı. Bir ot süpürgesi eskiden iki ayda eskirken şimdi üç yıl dayanıyor ama talep yok. Eskiden 2 bin kayıtlı esnaf vardı, bugün 50-60 kişi kaldı. Bu meslek bitti gibi, biz son demleriyiz.”

“Geleceği yok ama ayakta tutmaya çalışıyoruz”

Baba mesleğini sürdürdüğünü söyleyen süpürge imalatçısı Yusuf Özbek de talebin son 20 yılda ciddi şekilde azaldığını vurguladı. Özbek, “Süpürge eskiden evin içindeydi, şimdi dışarda kaldı. Kırsal bölgelerde, belediyelerde ve bazı iş yerlerinde hâlâ kullanılıyor. Ancak elektrikli süpürgeler daha pratik. Ben 47 yaşındayım ve benden sonra bu işi yapacak kimse yok. Yine de bu el sanatını ayakta tutmak istiyoruz” diye konuştu.

Teknolojiye direnerek usta ellerde üretilmeye devam eden Sakarya’nın coğrafi işaretli ot süpürgeleri, hem kültürel bir miras hem de yok olmaya yüz tutmuş meslekler arasında yer alıyor.